مردى سلحشور بود و هم شاعر و تمام صفات لازمهء اولياء اللَّه در وجودش جمع بود ( كرامات فراوانى از وى نقل مىكردند ) . . . غلو در خرده گيريهاى اخلاقى كه ناشى از علل دينى بود ( ترس از مسئوليت در برابر خداوند ، ترس از مسئوليت ريختن خون مسلمانان ) وى را از اخذ تصميم باز مىداشت . . . ( 1 ) ممكن است براى كسانى كه اطَّلاعى صحيح از شخصيت الهى امير المؤمنين عليه السلام ندارند ، عدم قاطعيت آن حضرت و تاخير وى در تصميمگيرى ، به سستى اراده و ترديد در امور حمل شود ، و اين يك خيال باطل است ، و ناشى است از عدم توجه به دلائل خود آن حضرت ، در موارد تأخير در تصميم گيرى . ما در مواردى از سخنان على عليه السلام قاطعانه ترين دلائل را براى شكيبائى و تحمل در اقدام به امور ، مىبينيم . از آن جمله : در خطبهء 43 ص 84 مىفرمايد : إنّ استعدادى لحرب أهل الشّام و جرير عندهم ، إغلاق لأهل الشّام و صرف لأهله عن خير إن أرادوه . و لكن قد وقّتّ لجرير وقتا لا يقيم بعده إلَّا مخدوعا أو عاصيا . و الرّأى عندى مع الأناة فارود و اولا أكره لكم الأعداد . « [ اين سخن را موقعى فرموده‌اند كه جرير بن عبد الله البجلى را به سوى معاويه فرستاده بودند كه بلكه بتواند آن طغيانگر به خلافت على عليه السلام را بيدار نمايد و او بسوى حق و حقيقت بكشاند ] ترجمهء جملات فوق چنين است : ( اگر من براى جنگ با شاميان آماده شوم در حالى كه جرير ( فرستادهء من ) نزد آنها است ، لازمه اش اينست كه من راه اصلاح و نجات را بر روى اهل شام ببندم و آن مردم را از گزينش و انتخاب خير و صلح و صفا محروم بسازم [ اگر آنان در صدد تمايل و انتخاب

--> ( 1 ) اسلام در ايران اى . پ . پطروشفسكى ترجمهء آقاى كريم كشاورز ص 54 و 55 .